Bir “Özel Ada Hissi” Nasıl İnşa Edilir?

Gökçe Gemile Private Bay’de Malzeme, Zanaat ve Yapı Kültürü

Türkiye kıyılarında gelişen birçok konaklama yapısı yüksek kapasite ve yoğun yapılaşma üzerine kuruludur. Ancak bazı kıyı topoğrafyaları, doğaya daha az müdahale eden ve yüksek mahremiyet üreten alternatif yerleşim modellerine de olanak tanır. Fethiye kıyılarında yer alan Gökçe Gemile Private Bay, bu yaklaşımın inşa edilmiş nadir örneklerinden biri olarak ortaya çıkmıştır.

Yaklaşık 20.000 metrekare büyüklüğündeki ormanlık bir yarımada üzerinde konumlanan yerleşim, fiziksel olarak bir ada değildir. Ancak topoğrafik sınırları, kontrollü erişimi ve mekânsal organizasyonu sayesinde bir “özel ada hissi” üreten bütüncül bir yerleşim kurgusu oluşturur. Yerleşim üç ana yapıdan oluşur ve bu yapılar doğal topoğrafya içinde birbirleriyle görsel ve işitsel mesafe kuracak biçimde konumlandırılmıştır.

Bu yerleşimin mimari karakteri yalnızca plan kararlarından değil, aynı zamanda malzeme seçimi, zanaat geleneği ve yapım sürecinin kendisinden doğmuştur. 

Ustalık Temelli Bir Yapım Süreci

Gökçe Gemile Private Bay’in inşaatı 2014 yılında başlamış ve yaklaşık dört yıl süren bir çalışmanın ardından 2018 yılında tamamlanmıştır. İnşaat süreci boyunca sahada ortalama 10–12 kişilik bir ekip çalışmış, dönem dönem yardımcı ekiplerle bu sayı artmıştır. Proje hızlı ilerleyen bir şantiye mantığıyla değil, zanaat odaklı bir üretim süreciyle yürütülmüştür. Bu nedenle birçok mimari eleman sahada, ustalar tarafından tek tek üretilmiştir. Yerleşimin yapımında taş, ahşap ve demir işçiliği geleneksel ustalık yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte üç usta belirleyici rol oynamıştır ve yerleşimin mimari karakteri büyük ölçüde bu ustalık üretimi üzerinden şekillenmiştir.

- Sadık Usta – taş uygulamaları ve çakıl mozaikler

- İlhan Usta – ahşap elemanlar ve el yontma marangozluk işleri

- Hüseyin Usta – sıcak dövme demir detaylar

Yerleşimdeki taş duvarlar, mozaik yollar, demir donatılar, kapı kolları ve ahşap elemanların büyük bölümü el işçiliğiyle üretilmiştir. Birçok mimari eleman makine kullanımından özellikle kaçınılarak, malzemenin doğal karakterini koruyacak biçimde şekillendirilmiştir. 

Taşın Mimari Karakteri

Yerleşimde taş yalnızca bir kaplama malzemesi olarak değil, mimari karakteri belirleyen ana unsur olarak ele alınmıştır. Üç ana yapı farklı taş karakterleriyle tanımlanmıştır:

- Villa Gökçe’de İzmir Alaçatı çevresindeki eski yapılardan ve tarla taşlarından elde edilen taşlar kullanılmıştır.

- Villa Gemile’de dere yataklarından toplanmış ve yıllar içinde doğal patina kazanmış taşlar tercih edilmiştir.

- Villa Elmalı’da Elmalı köyü çevresindeki eski tarla duvarlarından sökülen doğal taşlar kullanılmıştır.

Bu taşların büyük bölümü endüstriyel kesim ürünler değildir. Yıllar içinde doğada patina kazanmış doğal taşlar seçilmiş ve duvarlar geleneksel taş işçiliği teknikleriyle örülmüştür.

Yerleşimde yoğun biçimde kullanılan çakıl mozaik yollar da aynı taş işçiliği geleneğinin bir parçasıdır. Küçük çakıl taşlarının tek tek yerleştirilmesiyle oluşturulan bu yüzeyler, Anadolu’da yüzyıllardır kullanılan bir zanaat tekniğinin güncel bir yorumunu oluşturur.

Doğal Taşlardan Oyulan Mimari Elemanlar

Projede taş yalnızca duvarlarda değil, iç mekân elemanlarında da kullanılmıştır. Banyolarda kullanılan lavabolar tek parça bazalt blokların oyulmasıyla üretilmiştir. Benzer şekilde bazı jakuziler de tek parça granit bloklardan oyularak yapılmıştır.

Yerleşimde dikkat çekici elemanlardan biri yaklaşık 15–16 ton ağırlığında tek parça granit bloktan oyulan açık hava jakuzisidir. Bu eleman tamamen el işçiliğiyle şekillendirilmiş ve açık alan mimarisinin önemli parçalarından biri haline gelmiştir.

Bu uygulamalar taşın yalnızca yapısal bir malzeme değil, aynı zamanda mekânsal deneyimi belirleyen bir unsur olarak ele alındığını gösterir.

Ahşap ve Geri Kazanılmış Malzemeler

Ahşap kullanımında da benzer bir yaklaşım benimsenmiştir. Yerleşimde kullanılan ahşapların önemli bir bölümü eski depo ve ambar yapılarından elde edilen geri kazanılmış meşe ve yapı ahşaplarından oluşur. Bu malzemeler yeniden işlenmiş ancak yüzeyler tamamen düzeltilmemiş; doğal yaşanmışlık izleri korunmuştur.

Taşıyıcı elemanlarda ve bazı kirişlerde ise Karadeniz bölgesinden getirilen kestane ağacı kullanılmıştır. Bu ağaç dayanıklılığı nedeniyle özellikle tercih edilmiştir. Ahşap elemanların önemli bir bölümü geleneksel el yontma teknikleriyle üretilmiştir. Bu yaklaşım malzemenin doğal dokusunu korurken aynı zamanda üretim sürecinin izlerini görünür kılar.

Sıva Teknikleri ve Bölgesel Yapı Kültürleri

Yerleşimde farklı Anadolu yapı tekniklerinden esinlenen uygulamalar da yer alır. Elmalı Villa’da bazı duvarlarda geleneksel kil ve saman karışımlı sıva kullanılmıştır. Bu teknik Anadolu’da uzun süredir kullanılan doğal bir iklimlendirme yöntemidir.

Gemile Villa’da ise Kapadokya bölgesinde kullanılan tüf bazlı sıva yaklaşımı uygulanmıştır. Bu malzeme hem doğal bir izolasyon sağlar hem de mekânın karakterine katkıda bulunur. Bu tercihler yalnızca teknik bir çözüm değil, Anadolu’nun farklı yapı kültürlerini bir araya getiren bir yaklaşım olarak ele alınmıştır.

Sıcak Dövme Demir İşçiliği

Metal detaylarda tamamen el üretimi yöntemler tercih edilmiştir. Kapı kolları, menteşeler, lambalar ve birçok mimari detay sıcak dövme demir tekniğiyle üretilmiştir. Bu elemanlar demir ustası Hüseyin Usta tarafından tek tek dövülerek yapılmıştır. Bazı yapılarda kullanılan yağmur zincirleri, yağmur suyunun zincir boyunca akarak bahçeye yönlendirilmesini sağlayan geleneksel bir su yönetimi yöntemidir. 

Doğa ile Birlikte İnşa Edilen Bir Yerleşim

Gökçe Gemile Private Bay’de alınan birçok mimari karar doğrudan arazi ve doğal çevre ile ilişkilidir. Yerleşim planı hazırlanırken mevcut ağaçların büyük bölümü korunmuş ve yapıların konumu çoğu zaman bu ağaçlara göre belirlenmiştir. Hatta bazı durumlarda mimari tasarım bir ağacı korumak amacıyla değiştirilmiştir.

Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri, bir keçiboynuzu ağacının korunması amacıyla tasarlanan iki kat yüksekliğinde salon boşluğudur. Bu tasarım sayesinde ağaç yapı içinde yaşamaya devam etmektedir. Bu yaklaşım, tasarımın doğaya uyum sağlaması gerektiği fikrinin yalnızca plan kararlarında değil, şantiye sürecinde de belirleyici olduğunu göstermektedir.

Bir Estate Modeli

Ortaya çıkan yerleşim klasik bir otel organizasyonu üretmez. Ortak sirkülasyon alanları, yüksek kapasite veya yoğun kamusal programlar bulunmaz. Bunun yerine düşük yoğunluklu bir arazi organizasyonu içinde, her yapının kendi bahçesi ve açık alanlarıyla birlikte ele alındığı bir yerleşim modeli oluşturulmuştur.

Bugün Gokce Gemile Private Bay  olarak bilinen bu yerleşim, kıyı topoğrafyasının sunduğu doğal sınırları mimari kararların temel bileşeni haline getirerek Akdeniz kıyılarında nadir görülen bir private island-style estate yaklaşımının inşa edilmiş bir örneğini ortaya koymaktadır.