YASSIADA VE SİVRİADA’DA GÜNCEL PLANLAMA SÜRECİ

YASSIADA VE SİVRİADA’DA GÜNCEL PLANLAMA ÇALIŞMALARI Adalar ilçesi dokuz adadan oluşmakta olup, söz konusu adalarda birbirlerinden bağımsız olarak, farklı zamanlarda ve farklı ölçeklerde imar planları yapılmıştır. Adalar İlçesi’nde bulunan dokuz adanın (Büyükada, Heybeliada, Burgazada, Kınalıada, Kaşıkadası, Sedefadası, Yassıada, Sivriada ve Tavşanadası) hepsini kapsayan tek plan 21.09.2011 onay tarihli 1/5000 ölçekli Adalar Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı’dır. İlçe genelinde gerçekleştirilen bu plan sonrası iki adada (Yassıada, Sivriada) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından iki plan onaylanmış olup yazının konusu bu iki plandır. 21.09.2011 onay tarihli Adalar Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı’nda Yassıada I. Derece Doğal Sit, Tarihi Sit ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak, Sivriada ise II. Derece Doğal Sit ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak gösterilmiştir. Her iki ada planda bütünüyle 'Askeri Alan' lejantında gösterilmiş olup, 2565 sayılı "Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu ve yönetmelikleri ile ilgili mevzuat hükümlerine tabi alan" statüsünde olduğundan ilgili kurum görüşleri alınarak sismik araştırma amaçlı yapılar dışında yapılaşmaya kapalı alanlar olarak belirlenmiştir. “21.09.2011 onay tarihli Adalar Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı” sonrası gelişmeler: Yassıada: • Hazine mülkiyetinde olan ve Askeri Alan olarak belirlenen Yassıada, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 27.04.2011 tarih ve 13071 sayılı yazısı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne “Müze olarak kullanılmak üzere” tahsis edilmiştir. • Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlı olan, İstanbul I Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu'nun 10.10.2012 tarih ve 01-157 sayılı kararı ile Yassıada'nın I. Derece Doğal Sit durumu kaldırılarak "Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı" olarak belirlenmesinin uygun olduğuna karar verilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 08.11.2012 tarih ve 8923 sayılı Bakan Oluru ile bu kararı onamıştır. • İstanbul V Numaralı KTVKBK'nın 16.11.2012 gün ve 819 sayılı kararı ile "... Yassıada'ya ilişkin olarak; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun 19.04.1996 tarih ve 421 sayılı ilke kararında tarihi sitler "Milli tarihimiz ve askeri harp tarihi açısından önemli tarihi olayların cerayan ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gerekli alanlar" şeklinde tanımlanmış olup, Kurulumuz üyelerince yerinde Yassıada'nın tamamının incelenmesi sonucunda, adanın bütünü düşünüldüğünde ilke kararında belirtilen tanımla örtüşmemesi, Yassıada'nın tamamının tek parsel olması, parselde tescilli yapılar bulunduğundan parselin zaten tescilli parsel statüsünde olması sebepleriyle kamu yararı da dikkate alınarak tarihi sitin kaldırılmasına" karar verilmiştir. • 18.04.2013 tarih ve 28622 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 27. Maddesi ile “3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkındaki Kanuna” ek-2 maddesi” eklenmiş, buna göre “Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yap-işlet-devret modeli ile Yassıada ve Sivriada’da kültürel ve turizm amaçlı yatırım ve hizmetler, 3621 sayılı Kıyı Kanunu hükümlerine ve diğer mevzuatta yer alan kısıtlama ve prosedürlere tabi olmaksızın planlama, imar ve inşaat uygulamaları bu kanun kapsamında yaptırılabilir” hükmü getirilmiştir. • Yassıada’daki "Askeri Alan” kullanımı 29.05.2013 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı Revizyonu ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile “Turizm+Kültürel Tesis Alanı”, “Kayalık Alan” ve “İskele Alanı” kullanımına dönüştürülmüştür. • 1/5000 ölçekli plan revizyonu ile birlikte hazırlanıp onaylanan 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Plan Notlarında; “Turizm + Kültürel Tesis Alanı”nda; “otel, bungalov, kafe, restoran, heliport alanı, park, açık hava müzesi, meydan, kütüphane, idari bina, müze, konferans salonu, sergi salonu, seyir terası yapılabilir” denmekte ve Yassıada 0,65 emsal değeri verilerek yapılaşmaya açılmaktadır. Aynı plan notunda, bu planın “644 ve 648 sayılı kanun hükmünde kararnameler, 3996 sayılı bazı yatırım ve hizmetlerin yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırılması hakkındaki kanunun ek-2 maddesi” kapsamında hazırlandığı ve onaylandığı belirtilmektedir. Sivriada: • Hazine mülkiyetinde olan ve Askeri Alan olarak belirlenen Sivriada, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 03.10.2012 tarih ve 25955 sayılı yazısı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne tahsis edilmiştir. • İstanbul V Numaralı KTVKBK’nun 08.03.2013 /1060 tarih ve sayılı kararı ile Sivriada’nın tarihi sit olmadığına karar verilmiştir. • Sivriada’daki "Askeri Alan” kullanımı 17.06.2013 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı Revizyonu ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile “Turizm+Kültürel Tesis Alanı” kullanımına dönüştürülmüştür. • 1/5000 ölçekli plan revizyonu ile birlikte hazırlanıp onaylanan 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Plan Notlarında; “Turizm + Kültürel Tesis Alanı”nda; fuar, kongre merkezi, konferans salonu, kültürel tesis, dini tesis, açık hava müzesi, amfi tiyatro, sergi salonu, karşılama yapıları, spor salonu, seyir terası, parklar, iskele, marina, kulüp ile dernek yapıları ve bu fonksiyonlara hizmet edecek kafe, restoran, satış birimleri yapılabilir” denmekte ve Sivriada 0,40 emsal değeri verilerek yapılaşmaya açılmaktadır 21.09.2011 onay tarihli olan ve Adalar İlçesi genelinde gerçekleştirilen Adalar Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı 9 adayı bir bütünsellik içerisinde ele almış bir çalışmadır. Söz konusu planda, orman alanları, I. derece doğal sit alanları, II. derece doğal sit alanları, kentsel sit alanları, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2-b kapsamında kalan alanlar, mevcut donatı alanları, deniz ve kıyı alanları gibi çok önemli ve plan kararlarını yönlendiren eşikler bulunmaktadır. Bu alanlar için alınan ilke kararları ve geliştirilen planlama yaklaşımları planın genel resmini ortaya çıkarmaktadır. Planda, sit alanı olan bölgenin doğal yapısının korunabilmesi amacıyla doğal sitler, yapılaşmaya açılmamış; halka açık rekreasyon amaçlı günübirlik tesisler ile alanın ve çevrenin özelliklerinden kaynaklanan faaliyetlerin korunması-geliştirilmesine yönelik faaliyetlere izin verilmiştir. Planlama çalışmasında mevcut donatı alanları korunmuş, Adaların taşıdığı doğal ve kültürel potansiyeller doğrultusunda ve nüfusun ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde yeni donatı alanları ayrılmıştır. Ayrıca Adalar İlçesi’nin, beş tanesi yerleşik alan olmak üzere, dokuz ayrı parçadan oluşması sebebiyle, donatıların planlama alanı bütününde dengeli bir şekilde dağıtımının yapılmasına çalışılmıştır. Kıyı alanları kamu yararı ilkesi esas alınarak değerlendirilmiş ve kullanım olanaklarının artırılması sağlanmıştır. 2011 Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı’nın önemli yaklaşımlarından birisi adalara geçmişte üstlendikleri roller ve varolan potansiyelleri doğrultusunda kimlik vermek olmuştur. Bu amaçla Burgazada “Kültür”, Kınalıada “Doğa ve Spor”, Heybeliada “Sağlık” ve Büyükada’ya da karma fonksiyonlar verilmiştir. 2011 plan döneminde “Askeri alan” statüsünde olan ancak sonrasında “Askeri Alan” statüsü kaldırılan Yassıada ve Sivriada’nın mutlak surette adalar genelinde ana plan kararları ile bir bütünsellik içerisinde planlanması zorunludur. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 31.03.1984 tarih ve 234 sayılı kararı ile doğal ve tarihi özellikleri nedeniyle sit alanı ilan edilen Adalar’ın, ülke, bölge ve İstanbul içindeki verilerle birlikte, kendi içindeki bütünlüğü de göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmeye çalışılan 2011 Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının amacı “Hızla değişen yaşam koşulları, hızlı kentleşme, nüfus artışı ve teknik gelişmelerle birlikte doğal ve kültürel varlıkların korunması, bakımı ve günümüz yaşamı ile bütünleştirilerek kullanılabilmesini sağlamak”tır. Dolayısıyla bu plan sonrası yapılacak müdahaleler bu plan ilkeleri ve amacı doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Yassıada ve Sivriada’da planlama adına yaşananlar göstermektedir ki; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından her iki adada onaylanan planlar, ana plan bütünselliğinden uzak parçacı yaklaşımlardır. Söz konusu yanlıştan bir önce dönülmesi gerekmekte olup her iki adanın ana plan bütünselliği içerisinde, ana planda önerilen fonksiyonlarla ve potansiyelleri ile uyumlu bir model doğrultusunda planlanması gerekmektedir. Ayrıca, söz konusu modelin başarıya kavuşması, modelin paylaşımcı olması ve tüm paydaşlar ile birlikte değerlendirilmesi ile de doğru orantılı olacaktır. Mehmet Çakılcıoğlu Dr. Şehir Plancısı